Tepkisel misiniz, yoksa önceden hazırlıklı mı?
Şu sıralar işyerinde iletişimi ve politikayı ele alan Jane Clarke’ın Maymuncuk adlı çalışmasına taktım kafayı Clarke kitabında aynen şu soruları soruyor; tepkisel misiniz, yoksa önceden hazırlıklı mı? Bu tepkiler ne ölçüde sizi tarif ediyor? Meydan okumaktan çok yakınmakla mı yetiniyorsunuz? Bir şeye asılmak yerine onu niçin yapamadığınızın yüzlerce nedenini bulmakta usta mısınız? Karşınıza çıkan ilk engelde, onu zahmetsizce aşmanın bir yolunu bulmaya çalışmak yerine geriler misiniz? Yoksa kontrolü ele alıp durumu elinden geldiği kadar etkilemeye çalışan biri misiniz?
Clarke kitabında kendi sorularını küçük bir anketle analiz edip kendi cevaplıyor da;
İşte aşağıdaki on kısa soruya dikkat ayırarak nerede durduğunuzu görebilirsiniz. Soruları, hangisinin durumunuzu ya da görüşünüzü daha doğru yansıttığına göre evet ya da hayır diye yanıtlayın.
1. Terk etmek istediğiniz ama yapamadığınız, sigara içmek gibi bir alışkanlığınız var mı?
2. Kişiliğinizin, onu değiştirmek için yapacak bir şeyiniz olamayacak kadar, tamamen çocukluğunuzda yaşadıklarınız tarafından belirlendiği görüşünde misiniz?
3. Size molaları hep başkaları alıyor gibi mi görünüyor.
4. Sonunda size planınızı değiştirtecek bir şey mutlaka çıkar diye, önceden plan yapmanın zaman kaybı olduğunu mu düşünüyorsunuz?
5. İnsanlara “hayır” demek size zor mu geliyor?
6. İşleri geciktirdiğinizi ya da sümen altı ettiğinizi fark ettiğiniz hiç oluyor mu?
7. Kontrolünüz dışındaki kuvvetlerin kurbanı olduğunuz gibi bir duyguya sık sık kapılıyor musunuz?
8. Diğer insanların bir şekilde gemilerini yüzdürdüğünü düşünüyor musunuz?
9. Telefonun çalmasını bekleyip de çalmadığında kendinizi reddedilmiş gibi hissediyor musunuz?
10. Arkadaşlarınız ya da meslektaşlarınız sizin daha çok sorumluluk üstlenmenizi ister mi?
Tepkisel insanlar
Yazar’a göre bu sorulara ne kadar çok evet yanıtı verdiyseniz, sizin önceden hazırlıklı birinden çok tepkisel biri olma ihtimaliniz o kadar yüksektir. Yani durumları etkilemek ve kontrolü ele almak yerine başınıza iş gelmesine izin veriyorsunuz. Ama verdiğiniz cevaplar sizi bu kategoriye soksa da, bu gerçekten önemli midir? Yanıt muhtemelen “evet” olacaktır. Etkilerinin daha az olmasının yanı sıra, tepkisel insanlar olayların akışı karşısında baskı altında kaldıklarını hissetmeye daha yatkındırlar; en aşırı durumda belli bir neden olmadan her şeyden endişeye kapılmaya eğilimli olurlar ve kendilerini hasta bile edebilirler.
Peki ya diğerleri evetten çok hayır diyenler;
Önceden hazırlıklı insanlar
Gerçekten önceden hazırlıklı insanlar işlerin gerçekleşmesini sağlarlar ve bunu duruma çok iyi uyan bir şekilde yaparlar. Bunlar hayranlık duyduğumuz insanlardır çünkü böyle kişiler hayır diyebilmeyi becerirler. Küçüklüğümüzden yaşlılığımıza kadar hayır diyememek yüzünden birçok konuda sıkıntıya düşüp gereksiz streslerle boğuşmak zorunda kalmışızdır. Ancak hayır diyebilenler tüm bunları aşmışlardır çünkü onlar işin taa en başından sn noktayı hayır diyerek koymuşlardır. İşte bu yüzdende böyle insanlar olaylara karşı diğer herkesten daha dayanıklıdırlar “önceden hazırlıklıdırlar”.
SPSS bilgisayar programı (İngilizce açılmıyla: Statistical Package for the Social Sciences), ilk sürümü 1968 yılında piyasaya verilmiş istatistiksel analize yönelik bir bilgisayar programıdır